ฟลูออไรด์ ร้ายจริง หรือถูกป้ายสี?

ปัจจุบันการนำฟลูออไรด์มาใช้ในทางทันตกรรมแบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ ใช้กิน (Systemic Use) และใช้ภายนอก(Topical Use)

1. ชนิดที่ใช้กิน เช่น การเติมฟลูออไรด์ในน้ำประปา และยาเม็ดฟลูออไรด์ชนิดรับประทาน เป็นต้น

2. ชนิดที่ใช้ภายนอก เช่น ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ และฟลูออไรด์เจล เป็นต้น

หลาย ๆ คนอาจเคยเห็นภาพการประท้วงต่อต้านการเติมฟลูออไรด์ในน้ำดื่มของประเทศแถบตะวันตก เพราะเชื่อว่าเป็นสารที่มีพิษมากกว่าประโยชน์ ฟลูออไรด์ที่กลัวกันดังกล่าวเป็นฟลูออไรด์ที่ใช้กิน เช่น เติมในน้ำประปา หรือยาเม็ดรับประทาน

ซึ่งฟลูออไรด์ชนิดนี้หากได้รับมากเกินไปอย่างต่อเนื่องก็เป็นอันตรายต่อร่างกายได้จริง เช่น ทำให้เกิดฟลูออโรซิสที่กระดูก (skeletal fluorosis) บริเวณต่าง ๆ ได้ ในทางทันตกรรม การได้รับฟลูออไรด์ชนิดกินมากเกินไปอาจทำให้เกิดฟลูออโรสิสที่เคลือบฟัน (enamel fluorosis) ได้ โดยในประเทศไทยสามารถพบได้ในชุมชนบางแห่งโดยเฉพาะภาคเหนือ เนื่องจากการดื่มน้ำบาดาลตามธรรมชาติซึ่งมีฟลูออไรด์สูงมาก ทำให้ได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปนั่นเอง 

เนื่องจากการใช้ฟลูออไรด์ชนิดกินเพื่อป้องกันฟันผุมีความเสี่ยง จึงควรอยู่ภายใต้คำแนะนำและการดูแลของ
ทันตแพทย์ ซึ่งจะวิเคราะห์ความจำเป็นทั้งในแง่ความเสี่ยงของการเกิดฟันผุและปริมาณ
ฟลูออไรด์ที่มีอยู่แล้วในธรรมชาติของพื้นที่นั้น ๆ ควบคู่กับความเสี่ยงที่อาจจะเกิดผลเสียทั้งต่อร่างกายและ
ช่องปากจากการได้รับฟลูออไรด์มากเกินไป และหากจำเป็นก็จะแนะนำปริมาณฟลูออไรด์ชนิดกิน
ที่เหมาะสมสำหรับแต่ละคน

ทั้งนี้ เนื่องจากฟลูออไรด์ชนิดกินจะช่วยป้องกันฟันผุได้โดยมีผลต่อโครงสร้างฟันในระยะที่ฟันกำลังสร้าง ดังนั้น ฟลูออไรด์ชนิดนี้จึงมักใช้ในเด็กมากกว่า

จากความคลาดเคลื่อนเรื่องข้อมูลฟลูออไรด์ ความหวาดกลัวเรื่องพิษภัยของสารชนิดนี้ก็ลุกลามมาถึงการแปรงฟัน
ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ รวมถึงการใช้ฟลูออไรด์ในรูปแบบต่าง ๆ ที่คล้ายคลึงกัน เช่น น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์ หรือฟลูออไรด์เจล เป็นต้น

ทั้งนี้ การใช้ฟลูออไรด์ชนิดนี้เป็นการใช้แบบหวังผลภายนอก(Topical Use) หรือพูดง่าย ๆ ก็คือ หวังผลการป้องกันฟันผุจากการที่ฟลูออไรด์สัมผัสและซึมเข้าผิวฟันโดยตรง ไม่ได้ผ่านกระบวนใด ๆ ของร่างกายเลย จึงไม่ก่อให้เกิดผลเสียหรือพิษภัยต่อร่างกายแต่อย่างใด

สำหรับกรณีการแปรงฟันแห้ง (ดูรายละเอียดเรื่องการแปรงฟันวิธีนี้ได้ที่ https://goo.gl/xcrGxf) อาจมีคนสงสัยว่า แล้วฟลูออไรด์ที่หลงเหลือในช่องปากจากการที่ไม่บ้วนน้ำภายหลังการแปรงฟันเลยจะไม่เป็นอันตรายต่อร่างกายหรือ?

คำตอบที่ #ฟันดีดี กล้ายืนยัน นั่งยัน หรือแม้แต่นอนยัน ก็คือ “ไม่อันตราย!” โดยเรื่องนี้มีงานวิจัย
ออกมาแล้วมากมาย และผลลัพธ์ก็ตรงกันว่าไม่พบหลักฐานที่แสดงว่าเกิดผลเสียต่อร่างกายแต่อย่างใด เนื่องจากยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เป็นหนึ่งในเครื่องสำอางควบคุมที่ต้องผ่านการควบคุมทั้งชนิดและปริมาณของสารต่าง ๆ ให้ปลอดภัยต่อผู้บริโภค การกำหนดปริมาณสูงสุดของสารต่าง ๆ ในผลิตภัณฑ์จะเผื่อการกลืนลงไปอยู่แล้วโดยไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย

ดังนั้น ปริมาณฟลูออไรด์ที่ร่างกายจะได้รับจากการกลืนยาสีฟันที่หลงเหลือจากการถ่มทิ้งภายหลัง
การแปรงฟันโดยไม่บ้วนน้ำตามจึงยิ่งไม่อันตราย

อย่าลืมกดติดตามเพจ’#ฟันดีดี’ เอาไว้ เพื่อล้วงความลับใหม่ๆ สนุกสุดฟันไปด้วยกันกับทีมแพทย์และทีมงานฟันดีดีนะจ๊ะ