‘ฟันคุด’ มีที่มา

‘ฟันคุด’ โดยทั่วไปเกิดจากฟันกรามใหญ่ซี่ที่สาม (นับจากด้านนอกเข้าไปด้านใน) หรือก็คือฟันกรามใหญ่ซี่ในสุดนั่นเอง นอนแน่นิ่งอยู่ใต้เหงือก ไม่ยอมโผล่ขึ้นมาในช่องปาก หรือโผล่ขึ้นมาได้แค่บางส่วน ไม่เต็มซี่

เนื่องจากฟันคุดลักษณะนี้อาจมีได้ทั้งในฟันด้านซ้ายและขวา ซึ่งแต่ละด้านก็มีทั้งด้านบนและล่าง ดังนั้น ผู้ใหญ่แต่ละคนจึงอาจมีฟันคุดลักษณะนี้ได้มากถึง 4 ซี่

ปกติแล้ว ผู้ใหญ่จะมีฟันกรามใหญ่แท้ด้านละ 3 ซี่ แต่ถ้าใครอ้าปากนับแล้วมีไม่ครบตามนี้หล่ะก็ เตรียมตัวเตรียมใจไว้ได้เลยว่า ด้านที่มีฟันกรามใหญ่แท้เพียงแค่ 2 ซี่

‘อาจ’ มีฟันคุดนอนลั้ลลาให้เอาออกอยู่ก็เป็นได้
(ปล. ถ้าใครเคยถอนฟันกรามใหญ่แท้ไป ต้องนับรวมฟันเหล่านั้นเสมือนว่ามีในปาก ก่อนนับจำนวนฟันกรามใหญ่แท้แต่ละด้านด้วยนะ)

ทั้งนี้ ถ้าใครปวดหัว ไม่อยากมานั่งแยกว่าฟันซี่ไหนเป็นฟันกรามใหญ่แท้บ้าง ก็อาจลองนับจำนวนฟันแท้ที่มีในปากดูก็ได้ว่ามีครบ 32 ซี่มั้ย ถ้านับได้น้อยกว่านี้แล้วหล่ะก็ สงสัยได้เลยว่า ‘อาจ’ มีฟันคุดหลบซ่อนอยู่ด้วย … แม้วิธีนี้จะแม่นยำน้อยกว่าวิธีแรก แต่ก็อาจพอนำมาใช้เพื่อประเมินคร่าว ๆ ได้
(ปล. เช่นเดียวกัน ก่อนจะลงมือนับจำนวนฟันแท้ในปาก ต้องนึกให้ดีก่อนว่า เราเคยถอนฟันแท้ไปแล้วกี่ซี่ แล้วค่อยเอามาบวกกับจำนวนฟันแท้ที่นับได้ในปากอีกที)

ฟันกรามซี่ในสุด (ที่อาจกลายร่างเป็นฟันคุดได้) มีชื่อเรียกเก๋ ๆ ว่า ‘Wisdom Teeth’ หรือ ‘ฟันแห่งปัญญา’…. แหม่!ฟังดูฉลาดสุดสุดไปเลย
ซึ่งชื่อดังกล่าวก็มีที่มาจากเวลาในการขึ้นตามปกติของฟันซี่นี้นั่นเอง
ทั้งนี้ ฟันแห่งปัญญามักจะขึ้นมาในช่องปากในช่วงอายุ 17 – 25 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยแห่งการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ หรือวัยที่กำลังมีความรู้ มีการศึกษาเต็มที่
และพร้อมก้าวไปสู่ชีวิตการเป็นผู้ใหญ่แบบเต็มตัว

แต่ด้วยวิวัฒนาการของมนุษย์ที่มีการปรับตัวตลอดเวลา ทำให้ฟันกรามซี่ในสุดนั้นเริ่มมีความจำเป็นลดลง
เพราะอาหารที่เรารับประทานในปัจจุบันไม่ได้ต้องการการบดเคี้ยวหนักหน่วงมากมายเหมือนในยุคมนุษย์หินฟริ้นสโตน

ขนาดของขากรรไกรเราจึงมีแนวโน้มเล็กลง ซึ่งอาจทำให้มีพื้นที่ไม่เพียงพอสำหรับฟันแห่งปัญญาอีกต่อไป
มันจึงไม่อาจโผล่ขึ้นมาดูโลกได้ ต้องนอนแน่นิ่งอยู่ใต้เหงือก หรือในกรณีที่โผล่มาได้ ก็อาจขึ้นมาได้เพียงบางส่วน รวมถึงอาจมีทิศทางการขึ้นที่ผิดปกติด้วย

ทั้งนี้ วิวัฒนาการของมนุษย์เรื่องนี้ก็ไม่ได้ส่งผลให้เกิดอุบัติการณ์การมีฟันคุดเพียงอย่างเดียว แต่ยังทำให้เกิดการปรับตัวโดยเปลี่ยนเป็นการไม่สร้างฟันซี่ดังกล่าวไปเสียเลยก็ได้ ดังนั้น เราจึงอาจพบว่า แม้บางคนจะมีฟันกรามใหญ่แท้ไม่ครบด้านละ3 ซี่ (สำหรับคนที่เคยถอนฟันกรามใหญ่แท้ไป อย่าลืมเอาจำนวนดังกล่าวมาบวกด้วยนะ) เมื่อหมอฟันตรวจด้วยภาพรังสีแล้ว ก็อาจพบว่าไม่มีฟันกรามซี่ที่สาม (หรือฟันแห่งปัญญา) เลยก็ได้

การขึ้นมาของฟันคุดหรือ Wisdom Teeth ที่ผิดปกติจะทำให้เกิดปัญหาตามมามากมาย
ในกรณีที่ฟันดังกล่าวขึ้นผิดทิศทาง โดยขึ้นไปเบียดฟันข้างหน้า เศษอาหารก็มักจะติดที่ซอกฟันเจ้าปัญหาได้ง่าย ประกอบกับการทำความสะอาดที่ยุ่งยาก ทำให้ทั้งตัวฟันคุดเองและฟันที่อยู่ข้างหน้าเสี่ยงที่จะผุได้ง่ายขึ้น

การอุดฟันที่ผุบริเวณดังกล่าวนี้ก็ทำได้ยาก บ่อยครั้งที่จะทำไม่ได้เลยถ้าไม่เอาฟันคุดออกก่อน นี่ยังไม่รวมถึงปัญหาที่จะตามมาหลังจากที่เอาฟันคุดออกแล้ว ทั้งความยุ่งยากในการอุดฟันซี่ข้างหน้า ซึ่งเกิดจากตำแหน่งที่มีการผุเป็นตำแหน่งที่เข้าถึงได้ยากมาก จึงต้องอาศัยเทคนิค ความชำนาญ และเครื่องมือในการอุดที่ซับซ้อนวุ่นวาย คนไข้เองก็ต้องอ้าปากนานและกว้างมาก เมื่อยและทรมานกันไปทั้งตัวคนไข้และหมอ

หลายคนอาจคิดว่า ถ้าการมีฟันคุดแบบขึ้นผิดทิศทางหรือขึ้นได้ไม่เต็มซี่จะทำให้เกิดปัญหาตามมามากมายขนาดนี้ การมีฟันคุดแบบนอนแน่นิ่งใต้เหงือก (คือฝังตัวอยู่ในกระดูกขากรรไกรทั้งหมด) ไปเลยก็น่าจะดีกว่าสิ คำตอบที่ฟันดีดี จะบอกก็คือ ไม่แน่เสมอไป!…..

เพราะฟันคุดแบบนี้วันดีคืนดีก็อาจกลายร่างเป็นถุงน้ำ(cyst) หรือเนื้องอกชนิดต่าง ๆ ได้ แม้อุบัติการณ์การกลายพันธุ์ดังกล่าวจะค่อนข้างต่ำ แต่ถ้าเกิดกับใครขึ้นมา ฟันดีดี รับรองว่าฮาไม่ออกแน่ ๆ 

ด้วยเหตุผลดังกล่าว ฟันดีดี จึงอยากแนะนำให้ทุกคนไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาฟันคุด ซึ่งหากพบว่ามี ทันตแพทย์จะช่วยประเมินความเสี่ยงและแนะนำแนวทางการจัดการที่เหมาะสมต่อไป ทั้งนี้ ในกรณีที่ทันตแพทย์แนะนำให้เอาฟันคุดออก แม้ #ฟันดีดี จะเข้าใจว่าหลาย ๆ คนคงกลัว แต่ก็อยากแนะนำให้รีบเอาออกโดยเร็วที่สุด เพื่อป้องกันผลเสียและปัญหาที่จะเกิดตามมามากมายเป็นหางว่าว ที่สำคัญ! การเอาฟันคุดออกตอนที่ยังอายุน้อย ย่อมทำได้ง่ายและมีความเสี่ยงที่จะเกิดอาการแทรกซ้อนน้อยกว่าการผลัดวันประกันพรุ่งจนอายุมากแล้วค่อยเอาฟันคุดออกเป็นแน่